OTİZMLİ SHİNİCHİ SAWADA’NIN SERAMİK EVRENİ
Konuşmadan üreten, dünyaya söylemek istediklerini sessizce anlatan otizmli Japon sanatçı Shinichi Sawada, diken formlu seramikleriyle hem iç dünyasını hem de benzersiz bir sanat dilini görünür kılıyor.
1982 doğumlu Shinichi Sawada, 2000 yılından bu yana Japonya’da engelli bireyler için hizmet veren bir sosyal refah kuruluşu olan Nakayoshi Fukushikai’ye devam eden otizmli bir bireydir. Burada hem dağlarda bulunan heykel atölyesinde hem de kurumun ekmek fırınında çalışarak zaman geçirmesi, farklı beceriler geliştirmesine yardımcı olmuştur.
Küçük yaşlardan itibaren yaratıcı olan ve şeker ambalajları ile bulduğu diğer nesneleri sanat üretiminde kullanan Sawada, ilk olarak sashiko tekstilleriyle çalışmaya başlamış, ancak kısa sürede kil kullanmaya yönelmiştir. Konuşamayan bir otizmli birey olması nedeniyle eser üretim süreçleri daha çok tahminlere dayanır. Bir sanat eserini yaklaşık dört günde üreten Sawada, çalışırken güçlü bir özgüven ve kararlılık sergiler. Bu durum, onun bir eseri üretmeye başlamadan önce nasıl görüneceğini zihninde netleştirdiğini düşündürmektedir.
Eserlerinde genellikle diken formunu kullanmayı tercih eder. Narin parmaklarıyla dikenleri parçanın ana gövdesine tereddüt etmeden yerleştirmesi onu zorlamaz. Her zaman sessiz alanlarda çalışmayı tercih eder. İlk çalışmalarından itibaren kullandığı dikenlerin zaman içinde dönüşüme uğradığı daha yoğun ve daha yuvarlak bir hâl aldığı görülmektedir. Çalışırken eski eserlerini yanına sıra halinde dizer ve onları neredeyse bir izleyici ya da arkadaş olarak görür.
Sawada’nın seramikle çalışabilmesi yalnızca ilkbahar ve yaz aylarında mümkündür. Kışın yaşanan şiddetli hava koşulları, açık kenarlı sac kulübedeki seramikleri olumsuz etkiler. Ürettiği parçalar, el yapımı fırına girmeden önce en az altı ay boyunca kurutulur. Pişirim işlemi geleneksel yöntemlerle gerçekleştirildiği ve ateş için kullanılan odunun maliyeti yüksek olduğu için yılda yalnızca bir kez yapılmaktadır.
Sınırlı iletişime sahip bir otizmli birey olması nedeniyle onun “dikenleri” bizler için her zaman bir gizem olarak kalacaktır. Her seferinde tekrar ettiği yaklaşık yirmi farklı motif bulunur. Bunların her biri bir şekilde benzersizdir. Ancak 2017 yılından itibaren eserleri farklı bir biçim almaya başlamıştır. Gövdenin etrafında daha az diken kullanmaya yönelmiş, yüz detaylarına daha fazla önem vermiştir. Bu değişimin, Akio Kontani adlı ve kulübede ona katılan bir başka Japon sanatçının etkisiyle gerçekleşmiş olabileceği tahmin edilmektedir.
2020 yılında kişisel sergisi Neumarkt’taki Museum Lothar Fischer’den Berlin’deki George Kolbe Müzesi’ne taşınmıştır. Eserleri 2013 yılında Massimiliano Gioni küratörlüğünde düzenlenen 55. Venedik Bienali’ndeki The Encyclopedic Palace ve 2019’da Frieze New York’ta gerçekleşen The Doors of Perception sergisi de dâhil olmak üzere, dünya çapında birçok önemli karma sergide yer almıştır. Sawada’nın eserleri, Lozan’daki Collection de l’Art Brut, Paris’teki Centre Pompidou, Halle Saint Pierre ve Ithaca’daki Cornell Üniversitesi’ne bağlı Herbert F. Johnson Museum of Art gibi pek çok kamusal kurumun kalıcı koleksiyonlarında bulunmaktadır. 2024 yılında ise yeni bir monografiyle eş zamanlı olarak Amerika genelinde dolaşan bir müze sergisi düzenlenmektedir.
Bu haberin hazırlanması için çeviri desteği veren gönüllümüz Nil Kayam’a teşekkür ederiz.
Abdülmecid Efendi Köşkü’ndeki “Folia Sergisi” kapsamında Shinichi Sawada’nın eserleri de sergilenmektedir. 1 Mart 2026 tarihine kadar açık olan sergi, pazartesi hariç her gün 11.00–19.00 saatleri arasında ücretsiz olarak gezilebilir.
