ERİŞİLEBİLİR SEYAHAT MÜMKÜN MÜ?

İSTANBUL HAVALİMANI’NDA OTİZM ODAKLI BİR YOLCULUK

İGA İstanbul Havalimanı ev sahipliğinde gerçekleşen Yuvarlak Masa Toplantısı, özel gereksinimli bireyler ve aileleri için daha kapsayıcı, daha anlaşılır ve daha insani bir seyahat deneyiminin nasıl mümkün olabileceğini somut önerilerle ortaya koydu. ÖÇED Eğitim Koordinatörü ve BCBA Unvanlı Davranış Analisti Başak Topçuoğlu toplantıdaki izlenimlerini paylaştı.

İGA İstanbul Havalimanı çatısı altında Erişilebilir Seyahat Topluluğu’nun davetlisi olarak katıldığımız Yuvarlak Masa Toplantısı’na dair bazı önemli notları sizlerle paylaşmak isterim. Özel Çocuklar Eğitim ve Dayanışma Derneği (ÖÇED) temsilcisi olarak yer aldığım bu anlamlı etkinlikte, otizm spektrum bozukluğu ve zihinsel yetersizlik tanılı çocukların ihtiyaçlarına yönelik görüş ve deneyimlerimi aktarma fırsatı buldum.

Toplantının iki oturumunda yürüttüğümüz istişareler kapsamında aşağıdaki başlıklar üzerinde kapsamlı değerlendirmeler yaptık:

• Try Before Fly, Wings for Autism / Wings for All (Uçuş Öncesi Deneyimleme ve Otizm Dostu Uçuş Simülasyonu Programları) gibi birincil deneyim odaklı uçuş simülasyonu projelerinin ülkemize uyarlanması,
• Havalimanı ve uçuş personeline, öfke nöbeti gibi zorlayıcı durumlarda doğru yaklaşım ve destek yöntemlerini kapsayan hizmet içi eğitimlerin planlanması,
• Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri’nin (ADİS) yer hizmetleri ve uçuş süreci boyunca kesintisiz internet erişimi ile kullanılabilir hale getirilmesi,
• Uçuş sürecinin tamamını adım adım anlatan görselleştirilmiş sosyal hikayeler ve infografik broşürlerin İGA websitesi üzerinden erişilebilir olması,
• Görünmez engeli bulunan yolcuların uçuş öncesi hazırlanmasını destekleyecek beceri listelerinin oluşturulması,
• Kemer bağlama işaretinin görünürlüğünü ve anlaşılabilirliğini artırabilecek destekleyici materyaller ile çocuklara yönelik eğitim kitlerinin hazırlanması,
• Güvenlik sıralarındaki bekleme süresini azaltacak uygulamaların iş ilerleyişi içindeki tüm ekipler arasında daha güçlü iletişimle desteklenmesi,
• Yemek alanlarında, özellikle fast-food işletmelerinde, görünmez engelli bireylerin ailelerine yönelik masada servis uygulamasının geliştirilmesi.

Amerika’daki bazı havalimanlarında örneklerini gördüğümüz simülasyon projelerinin benzerlerinin İstanbul Havalimanı’nda hayata geçirilmesi ihtimali üzerinde de durduk. Böyle bir uygulama, otizmli çocukların ailelerine gerçek bir uçuş öncesinde zorlanabilecekleri adımları deneyimleme ve çocuklarının eğitmenleriyle çalışabilecekleri becerileri önceden belirleme imkânı sağlayacaktır.

Otizmli bireyler için yoğun uyaran (ses, ışık, koku, doku vb.) veya uzun bekleme sürelerinin tetikleyebildiği öfke nöbetleri ile problem davranışlar da önemli bir başlık olarak ele alındı. Uçuş ve yer hizmetleri ekiplerinin bu anlarda aileleri nasıl destekleyebileceğine yönelik kapsamlı bir eğitim içeriğinin hazırlanması konusunda görüş birliğine vardık.

Dil ve iletişim güçlüklerinin eşlik ettiği durumlarda iletişimi sağlayan Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri’nin (ADİS) kesintisiz kullanılabilmesi için havalimanı ve uçak içinde internet erişiminin nasıl güçlendirilebileceği de değerlendirildi.

Yurtdışında Autism Speaks gibi kurumlar tarafından geliştirilen rehberlerden yararlanarak, uçuş sürecine dair tüm adımların sosyal hikâyeler ve indirilebilir broşürler halinde ailelerin erişimine sunulması da önerilerimiz arasında yer aldı.

Ayrıca havalimanındaki tüm ekiplerin — güvenlikten temizlik ekiplerine, yemek alanı personelinden uçuş ekibine kadar — görünmez engellere dair farkındalıklarını artırmayı hedefleyen dijital hizmet içi eğitimlerin tasarlanması ve düzenli aralıklarla yenilenmesi gerekliliği vurgulandı.

Son olarak, otizm tanılı birden fazla çocuğa sahip ailelerin yemek alanlarında yaşayabilecekleri kaybolma stresini azaltmak adına, fast-food zincirlerinin ailelere özel masada servis uygulamalarını geliştirme ihtimali üzerinde durduk.

Tüm paydaşların örnek uygulamalar ve çözüm önerileri ile katkıda bulunduğu bu verimli deneyimde yer almak benim için büyük bir gurur kaynağı oldu. Gelişimin, iyileşmenin ve erişilebilirliğin sürekli bir yolculuk olduğunun bilinciyle; daha kapsayıcı bir seyahat deneyimi için üretmeye ve iş birliği içinde çalışmaya devam edeceğiz.

Bu fikirlerin tek tek hayata geçtiği bir geleceğe uyanmak dileğiyle…

“İGA Yanımda”

 Herkesin seyahat etme hakkı olduğu bilinciyle hareket eden İGA İstanbul Havalimanı, erişilebilirlik alanındaki standart uygulamaların ötesine geçen hizmetlerini “İGA Yanımda” çatısı altında misafirlerine sunuyor.

Erişilebilirlik standartlarına uygun biçimde tasarlanan ve gelişime açık, ileri teknoloji altyapısıyla inşa edilen terminal yapısı; farklı ihtiyaçlara sahip yolcular için daha kapsayıcı ve bağımsız bir seyahat deneyimi sunulmasına olanak tanıyor.

İGA, fiziksel, zihinsel ve nörolojik farklılıkları olan bireylerin havalimanını daha rahat ve keyifli kullanabilmesi amacıyla yalnızca ulusal ve uluslararası standartları takip etmekle kalmıyor; aynı zamanda bu alanlarda çalışan sivil toplum kuruluşları ve farklılıkları olan bireylerle bir araya gelerek hizmetlerini birlikte tasarlıyor.

Bu yaklaşım doğrultusunda İGA İstanbul Havalimanı’nda ücretsiz olarak sunulan erişilebilirlik hizmetleri arasında şunlar yer alıyor:

• Asistanlık Hizmetleri
• Erişilebilir Ulaşım
• Kılavuz Yollar
• İGA Yanımda Sessiz Oda
• Danışma Noktaları
• Ayçiçeği Yaka Kartı
• Erişilebilir Tuvaletler
• İşaret Dili Hizmeti
• Rota Yanımda ve Erişilebilir Rota
• Bagaj Bekleme Alanı
• Evcil Hayvan ile Seyahat Hizmetleri
• Tekerlekli Sandalye Şarj İstasyonları
• Café Yanımda
• Terapi Köpekleri
• İGA Yanımda Yemek Kabini

Ayçiçeği Yaka Kartı

Demans, otizm, konuşma ya da okuma güçlüğü gibi dışarıdan bakıldığında fark edilmesi zor farklılıklara sahip bireyler için havalimanı süreçleri zaman zaman daha yorucu ve karmaşık olabiliyor. İGA’daki Ayçiçeği Yaka Kartı uygulaması bu görünmeyen farklılıklara dikkat çekmeyi amaçlayan bir farkındalık ve hassasiyet uygulaması olarak hayata geçiriliyor.

Bu kart sayesinde bireylerin ek zamana, daha sakin bir iletişime ya da desteklenmeye ihtiyaç duyabileceği, havalimanı çalışanları tarafından daha kolay fark edilebiliyor. Böylece ihtiyaç duyulan noktalarda daha anlayışlı bir yaklaşım sergilenmesi ve daha hızlı destek sunulması mümkün oluyor.

Danışma noktalarından ücretsiz olarak temin edilebilen Ayçiçeği Yaka Kartı, uluslararası geçerliliğe sahip olması sayesinde farklı ülkelerdeki havalimanlarında da kullanılabiliyor. Uygulama, görünmeyen farklılıkları olan bireylerin seyahat sürecini daha güvenli, sakin ve erişilebilir hale getirmeyi hedefliyor.